|
Mula sa KMU
Dante L. Ambrosio (1951-2011):
aktibista at historyador ng kilusang paggawa,
makabayang guro
Nakikiramay kami sa mga kaanak, kaibigan, kaguro at estudyante ni Prop.
Dante L. Ambrosio sa kanyang pagpanaw. Nalulungkot kami sa kanyang
pagkawala bagamat kinikilala naming pahinga na rin niya ito sa sakit na
dulot ng kanyang mga karamdaman.
Naging aktibistang estudyante siya bago ang deklarasyon ng Batas Militar
at nagpatuloy sa pagkilos kahit sa madilim na bahagi ng kasaysayang ito ng
bansa. Ginugol niya ang malaki-laking bahagi ng kanyang buhay bilang
organisador at rebolusyunaryo sa kilusang paggawa. Sandali siyang naging
istap ng International Department ng KMU.
Noong pumasok siya sa Departamento ng Kasaysayan ng Unibersidad ng
Pilipinas, naging matatag at mahusay siya bilang pambansa-demokratikong
guro at iskolar. Pinaksa niya sa kanyang mga sulatin at saliksik ang
kilusang paggawa at kilusang masa lalo na sa ilalim ng batas militar.
Popular at pakwento ang porma ng mga isinulat niya.
Kahit habang nagtuturo, patuloy siya sa pag-aambag sa iba’t ibang porma sa
kilusang paggawa – pagbibigay man ng pinansyal na tulong, bilang
tagapagsalita sa mga porum, o bilang kontribyutor ng impormasyon at mga
artikulo sa mga publikasyon. Tuluy-tuloy rin siyang tumulong sa mga
makabayang organisasyon ng estudyante at guro sa bansa.
Nakakapaghimagsik na sa panahong naghihingalo si Ka Dante ay binubuhay
naman ng rehimeng Aquino ang planong ipalibing ang diktador na si Marcos
sa Libingan ng mga Bayani. Bilang lumaban sa diktadurang US-Marcos, hindi
matatanggap ni Ka Dante ang ganitong pagbaluktot sa kasaysayan, ang
pagturing na bayani ang kaaway ng bayan.
Namatay man sa sakit si Ka Dante, isa siyang bayani dahil naglingkod siya
sa bayan hanggang sa huling panahong kaya niya. Kasing-bigat ng Sierra
Madre ang pagkamatay niya. Pumanaw man siya, nariyan ang kanyang mga
inorganisa, ang kanyang mga kaisipan at saliksik, ang kanyang halimbawa,
para patuloy na pakinabangan ng bayan.
Para sa kilusang masa at kilusang paggawa, hindi ka mamamatay, Kasamang
Dante!
Mabuhay ang diwa ni Kasamang Dante L. Ambrosio!
Mabuhay ang mga makabayang guro at iskolar!
Mabuhay ang mga organisador at rebolusyunaryo ng kilusang masa at paggawa!
Mabuhay ang manggagawa at sambayanang Pilipino!
Makibaka para sa pambansang kalayaan at demokrasya hanggang tagumpay!
Kilusang Mayo Uno (KMU)
Hunyo 5, 2011
|
 |
 |
Ka Dante
By Teo S. Marasigan · June 5, 2011
Hindi pa siya aktibista noon. Unang mga araw ng unang semestre ng unang
taon sa kolehiyo. Pumasok ang propesor, bumati at nagpakilalang magiging
guro sa Kasaysayan 1. Isinulat nito sa pisara ang pangalan: “Dante L.
Ambrosio.” Ngayon, sa harap ng balitang namatay ang guro, nabibigyan niya
ng karampatang halaga ang mga sumunod na araw mula sa pagpapakilalang iyun.
Banayad at hindi tensyonado ang takbo ng klase. Maraming pakulo ang
propesor. Minsan, pinabasa nito ang tulang “Prometheus Unbound” ng
makatang si Jose F. Lacaba para turuan ang mga estudyante ng mapanuring
pagbabasa. Ito raw ang kakayahang nawala sa editor ng isang pahayagan kaya
nalathala, noong batas militar, ang tulang may islogang “MARCOS HITLER
DIKTADOR TUTA.” Ikinwento niyang kinumpiska ng mga awtoridad ang kopya ng
mga dyaryo, pero huli na ang lahat.
Maraming tanong na nakakapagpaisip ang propesor, kahit sa ganito nakikita
ang kanyang pampulitikang kulay. Si Benigno “Ninoy” Aquino Jr., halimbawa,
ang itinuturing na bayani ng batas militar ni Marcos. Pero ang nanatili sa
bansa at namuno, bagamat palihim, sa mga protestang nagluwal ng People
Power 1, ay si Jose Maria “Joma” Sison. “Hindi ba si Joma ang mas dapat
ituring na bayani?”
Minsan, kwela rin ang propesor, bagamat madalas naman itong nakangiti.
Noong itinuturo nito ang pagkilatis sa mga batis na pangkasaysayan,
ipinakilala niya ang konsepto ng historikal na anakronismo. Halimbawa raw,
nagsusuri ka ng dokumento ng mga Katipunero. “Tapos biglang makikita mo,
may salitang ‘badaf’ doon…”
Hindi maramot ang propesor sa mga kwento. Bukod sa mga isinalaysay ni
Prop. Judy M. Taguiwalo sa parangal ng huli tungkol sa mga protesta noong
batas militar, may dalawa pa siyang naaalala. Isinusuksok daw sa kung
saan-saan sa katawan ng mga aktibista ang lumang tipo ng sticker noong
panahong iyun. Pagkatapos, didilaan ang likod para maidikit sa kung
saan-saan.
Noong nasa ilalim daw ng batas militar ang Unibersidad ng Pilipinas,
tahimik na magmamartsa ang mga estudyante mula sa ikaapat na palapag ng
Palma Hall. Habang pababa ang hanay, parami nang parami ang sumasali.
Kapag dumating na ang mga pulis, na kadalasan ay tuwing nasa unang palapag
na ang martsa, kakanta na ng “Lupang Hinirang” at titigil sa paglakad,
tatayo nang tuwid ang lahat – pati ang mga pulis. Sa ganito, unti-unti
nang makakatakas ang mga lider.
Pero kung may isang bagay man na pinakamahalagang ginawa ang propesor,
iyan ay ang inobliga nito ang klase na magbasa. Tumungo sa aklatan at
magbasa. Pawiin ang takot sa hindi alam, tumungo sa aklatan at magbasa.
Dito niya nabasa ang maraming sulatin ng dakilang makabayang intelektwal
na si Renato Constantino. Bagamat ipinakilala ng propesor ang Lipunan at
Rebolusyong Pilipino sa klase – at ipinaliwanag na ang pangalan ng awtor
na “Amado Guerrero” ay nangangahulugang “Minamahal na Mandirigma” o
“Beloved Warrior” – ang librong The Philippines: A Past Revisited ang
ipinabasa niya.
Ipinabasa rin ng propesor ang debate hinggil sa A Past Revisited – bagay
na mas nakahikayat sa kanyang magbasa at magsuri. Kung nagkakasya na ang
ibang propesor sa pagsasabi na larangan ng tunggalian ang katotohanan,
kongkretong ipinakita ito ng propesor. Ipinabasa nito ang pag-atake sa
libro ng kontra-makabayang historyador na Amerikano na si Glenn A. May,
gayundin ang pagdepensa sa libro na pinamunuan ni Silvino V. Epistola,
propesor sa Pilosopiya.
Itinulak ng propesor ang mga estudyante na magsaliksik tungkol sa
kasaysayan nitong nakaraang mga dekada ng nakatalagang probinsya ng bansa.
Natatandaan pa niya ngayon ang Sipalay at Hinoba-an na mga bayan ng Negros
Occidental, ang probinsyang itinalaga sa kanya.
May magandang tinungo kahit ang ganitong pagpapabasa. Gitna ng dekada ’90
noon, at namamayagpag ang globalisasyon at pagiging Newly-Industrializing
Country bilang mga pantasya ng bansa at ang neoliberalismo bilang bungkos
ng mga patakaran na ipinapatupad ng pamahalaan. Sa mga magasin na
kinailangan niyang basahin, makikita ang naunang panahon, ang dekada ’70
at ’80, kung saan mababasa ang kahirapan at kagutuman ng mga mamamayan,
gayundin ang lawak at lakas ng mga protesta. Ang reyalisasyon niya: “Hindi
laging ganito ang kalagayan.”
Isa pang mahalagang bagay na ginawa ng propesor ang ibukas ang kanyang
kwarto sa mga estudyanteng naghahanap ng konsultasyon. Hindi pa para
kanlungin ang mga estudyanteng grade-conscious, kundi para ipakita ang
mismong kwarto at ang paninindigang malinaw na ipinapamalay nito.
Muli, kalagitnaan ito ng dekada ’90 noon, at ipinagsisigawan ng mga
naghaharing uri sa mundo na lipas na si Marx at bigo ang sosyalismo. Sa
Pilipinas, nahati ang Kaliwa at natural na naguluhan ang publiko sa kung
ano ang ano at sino ang sino.
Sa kwarto ng propesor, malinaw ang tindig: Sa isang kwadro, may larawan
nina Karl Marx, Friedrich Engels, Vladimir Lenin at Mao Zedong. Katabi
nito sa pader ang larawan ni Albert Einstein at nasa katapat na pader ang
kay Hesukristo. Nagpahayag ang una na isa siyang sosyalista, habang proto-sosyalista
at rebolusyunaryo ang ikalawa.
Naghahanap siya ng salita: “relihiyoso” para sa mga naniniwala at
“estetiko” marahil para sa mga hindi, ang karanasan niya nang unang
pumasok sa kwarto. Hinahanap niya ang mga aktibistang propesor noong
pumasok siya sa UP, at ang nakuha niya ay kung hindi neoliberal ay walang
pakialam. May nangaral pa nga na hindi uunlad ang Pilipinas hangga’t
walang diktadura dahil bansang tropikal ito, sadyang nakakatamad para sa
mga tao. Sa wakas, isang gurong aktibista – at higit pa nga siguro! Sa
sumunod na taon, sumali na siya sa aktibistang organisasyon.
Noong aktibista na siya, doon lang niya nalaman na ang propesor, na
kumilos pala nang buong panahon sa kilusang manggagawa, ang tanging
aktibistang pambansa-demokratikong may tenure sa Kolehiyo ng Agham
Panlipunan at Pilosopiya. Kakaalis lang patungong ibang bansa ng isa at
ang isa’y pana-panahon na lang nagtuturo sa mga nakakataas na taon – at
hindi magtatagal ay aalis din ng bansa. Kaya naman ang propesor ang
ginawang tagapayo ng mga organisasyong aktibista at tagapagsalita sa
samu’t saring porum na pumapaksa sa espesyalisasyon nito.
Isang beses lang niyang nakausap nang malaliman ang propesor matapos
niyang tumanda bilang aktibista – noong matatawag na niya itong “Ka
Dante,” na hindi rin niya ginawa bunsod ng pagkahiya. Naghahanap ito ng
masiglang pakikipagdebate, “pakikipag-polemika,” ng mga Marxista sa mga
kinatawan ng reaksyunaryong kaisipan sa pamantasan. May binanggit siyang
isang guro na gumagawa nito. “Pero,” ang sagot ng propesor, “mas post-istrukturalista
naman ang kanya kaysa Marxista.”
Pumunta siya sa Philippine Heart Center nang mabalitaang isinugod doon ang
propesor. Naabutan niya itong nag-aagaw-buhay at hirap na hirap na ang
katawan, hindi na rin makausap. Sa tabi ng kama nito, kalmado na ang mga
kaanak nito at dating kasamahan sa Kilusan. Nagpakilala siya bilang
“dating estudyante” at agad niyang naramdamang kulang na kulang ang mga
salita. Pinilit niyang sabihing “Mahalaga po siya kung bakit ako naging
aktibista.” Pero hindi na niya natapos ang huling salita dahil inunahan na
siya ng mga luha.
Ngayong patay na ang propesor, gusto niyang sabihing “Pagpupugay, salamat
at paalam as iyo, Ka Dante.” Pero alam niyang kulang na kulang iyun. Paano
mo pagpupugayan ang taong nagpabilis ng pagtungo mo sa pagiging aktibista?
Paano mo pasasalamatan ang gurong nagpakatatag sa isang mahirap na panahon
at sa gayong paraan ay nagsilbing tulay para sa iyo? Paano ka magpapaalam
sa taong tumulong sa iyong pasukin ang isang klase ng buhay na sa kabila
ng lahat ng kahirapan at panganib ay hindi mo ipagpapalit sa kahit ano?
Kulang man ang mga salita: Ka Dante, yumao man kayo, nagsisikap na
yumabong at magpunyagi ang mga binhing iniwan ninyo. Pagpupugay. Salamat.
At paalam po.
05 Hunyo 2011
|
 |
Post and
comment in Facebook wall of
Judy Taguiwalo
Dante Ambrosio: "Audience ko sana estudyante at
teacher...."
Dante Ambrosio: “Audience ko sana
estudyante at teacher. di totoo na kabataan lang ang di nakakaalam nito.
pati nga matatanda. kaya nga walang laman ang mga teksbuk pagdating sa
panahong ito.” Si Dr. Dan...
|
