Tribute to Jocelyn A. Bisuña, Feminist writer, educator, human rights advocate Nov. 17, 2011

Tribute to Jocelyn A. Bisuña
(1957 -2011)

Feminist writer, educator, human rights advocate

Baao, Camarines Sur

November 17, 2011



	Dr. Elmer Jose "Ejam" A. Meceda
	Bonifacio Ilagan Concerned Artists of the Philippines

Photos courtesy of ACT Teachers Partylist and Karapatan - Bikol



Jocelyn Bisuña at the national convention of ACT Teachers Partylist

x PAGPUPUGAY KAY PROP. JOCELYN BISUÑA! MABUHAY ANG NAKIKIBAKANG GURO NG BAYAN! Mensahe ng Pagpaparangal kay Prop. Jocelyn “Jo” Bisuña Nobyembre 11, 2011 Isang mataas na pagpupugay ang ipinaaabot ng kilusang guro sa pagpanaw ng ating mahal na kasamang Prop. Jocelyn Bisuna, o “Jo” sa kanyang mga naiwang pamilya, kaibigan, at mga kasama sa pakikibaka. Hindi matatawaran ang mga naiambag ni Jocelyn para sa kagalingan at interes hindi lamang ng sektor na kanyang kinabibilangan—ang sektor ng kaguruan—kundi ng buong sambayanan. Sa mahabang panahon ng pagiging isang militanteng Guro ng Bayan, naging isa sa mga susing tagapagtatag ng Alliance of Concerned Teachers (ACT) at Bicol Concerned Teachers Alliance si Ma’am Jo. Iniluwal ng kanyang magiting na pagsusulong ng mga karapatan ng mga guro ang La Consolacion College Employees Union noong dekada ’90. Mahigpit rin ang pagtalima niya sa maka-masang edukasyon. Katuwang ang iba pang propesyunal sa Bikol, itinatag niya ang Dunong Bikol Center, isang alternative learning school sa rehiyon. Mahalaga ang kanyang naging papel sa matagumpay na pagpapatalsik ng mga repormistang lider sa ACT at muling pagpapatibay nito sa oryentasyong militante, progresibo at makabayan sa ika-9 na Kongreso noong 1995. Isa ring kinikilalang manunulat at manggagawang pangkultura (performance artist) si Ma’am Jo. Dahil sa kanyang kahusayan sa larangan ng kultura, regular siyang naiimbitahan bilang panelist sa samu’t saring worksyap sa malikhaing pagsulat. Isa rin siya sa mga tagapagtatag ng Kaboronyogan Bicol Cultural Network, isang progresibong alyansa ng mga artista sa kanyang rehiyon na nagsusulong ng makabayan at maka-mamamayang kultura. Taong 2008 nang matuklasan na siya ay mayroong breast cancer, subalit hindi naging dahilan ito upang siya’y panghinaan ng kanyang diwang makabayan. Nang sumunod na taon, makasaysayan ang naging paglahok ni Ma’am Jo bilang tagapagsalita ng malaking pagkilos ng mga mamamayan sa Kabikulan na tinawag na *“BAN Balikatan” (Bicol Alliance for Nationalism against Balikatan)—ang tinaguriang ‘pakikidigmang Kano sa Bikol’—laban sa balikatan exercises* sa rehiyon. Naging tagapagsalita si Jocelyn ng halos 20,000 Bikolanong nagprotesta laban sa Balikatan. Matapang niyang ibinulgar ang tunay na pakay ng mga sundalong Kano sa ating bansa—at yaon ang pagtitiyak ng estratehikong interes pampulitika at pangmilitar ng Estados Unidos sa kapuluan. Mainit ang suporta ng buong rehiyon sa samu’t saring adbokasiya ni Ma’am Jo, kaya naman noong magpasyang lumahok sa parlyamento ang kilusang guro ay hinirang siya bilang 3^rd nominee ng ACT Teachers Party-List, bitbit ang maka-mamamayang slogan na, “Tunay na Tinig ng Teachers,” sa kauna-unahang paglahok nito sa halalang 2010. Taas-kamaong nagpupugay ang ACT at ACT Teachers Party-List para kay Ma’am Jo—makabayang guro, aktibista at artista ng bayan. Hindi-malilimutang ehemplo si Ma’am Jo ng isang rebolusyonaryong hindi hinayaang magupo ng pisikal na karamdaman ang kanyang diwang makabayan. Isang hamon para sa ating lahat na ipagpatuloy ang kanyang pakikibaka. Tuloy ang Laban!#









		x “Iginupo man ng karamdaman, ang pagmamahal at paglilingkod sa bayan ay tangan hanggang sa agawin ng kamatayan.” Pagpupugay at pinakamataas na pagkilala ang pinapaabot ng Katipunan ng mga Gurong Makabayan (KAGUMA) kay Kasamang Jocelyn Bisuna bilang isang tunay na guro ng bayan at sa hindi matatawarang ambag para sa pagkakamit ng pambansang kalayaan at demokrasya. Ang kanyang buhay ay maningning na kasaysayan ng isang inang nagmahal at kumalinga hindi lamang sa asawa’t mga anak kundi lalo’t higit sa inaaping mamamayan. Sa napakahabang panahon ng pagtuturo , siya ay nagsilbing matatag na bisig at pundasyon ng mga mag-aaral , kabataan at ng sambayanan pa sa makabayan, syentipiko at makamasang edukasyon. Mula 1981-1988 ay nag silbing guro sa mga sekundaryong paaralan at nagturo sa kolehiyo mula 1988-2009. Mulat sa katotohanan na ang edukasyon ay mailap sa mahihirap lalo’t higit sa mga katutubo sa malalayong lugar ditto sa Kabikolan , Itinayo nya ang Dunong Bikol na ang pangunahing adhikain ay mailapit at gawing libre ang edukasyon sa mga katutubo. Nagsilbi siyang lakas ng mga kasamang guro at sektor ng buong edukasyon. Bilang Presidente ng La Consolacion College Employees Union sa Iriga City mula 1997 hanggang 2009, buong giting niyang ipinagtanggol ang kagalingan at karapatan ng inbang guro para sa tamang pasahod at benepisyo. Ang kanyang pagmamahal at pagtatanggol sa hanay ng mga guro ay lumaganap sa buong Kabikolan. Isa siya sa mga pangunahing nagtayo at nag-organisa ng Bicol Concerned Teachers Alliance (BCTA), at nagsilbing kalihim ng Bicol Education Forum. Bilang kilalang tagapagtanggol ng mga guro, naihalal siyang 3rd Nominee ng Alliance of Concerned Teachers Party List sa nagdaang pambansang halalan 2010. Kasabay ng pakikibaka sa karamdaman ya ang masigasig na paglahok sa mas malawak na laban ng mamamayan. Kalsada ang kanyang nagging malawak na paaralan,magsasaka,mangagawa,kababaihan at iba pang masang inaapi ang naging mag-aaral. Kasamang Jo, ang aming pakikiramay ay hindi pagtangis bagkus pangakong magpatuloy sa pakikibaka at pagtatanggol sa mamamayang iyong minahal. Sa pamilayng naiwan , sumasaludo kami sa walng pag-iimbot ng pagbabahagi ng iyong ina sa sambayanan.







x *Maalab na Pagpupugay kay Jo Bisuña,* *Makabayang Guro, Artista, Manunulat at Aktibista* Ipinapaabot ng NDF-Bicol at ng buong rebolusyonaryong kilusan sa rehiyon ang taos pusong pakikiramay sa kanyang mga kapamilya at kaibigan na nagdadalamhati sa kanyang pagpanaw nitong Nobyembre 5. Sa mahusay ninyong pag-aaruga at pagsuporta sa kanya sa huling mga taon ng kanyang pagkakasakit, tunay na kahanga-hanga ang naging pagharap at magiting na paglaban sa kanyang karamdaman. Lumaban siya sa sakit na kanser. At ipinagpatuloy niya ang kanyang paglilingkod sa bayan sa gitna ng kanyang pagkakasakit. Mula nang ma-diagnosed ang kanyang sakit noong huling bahagi ng taong 2008 hanggang sa kanyang huling mga sandali, nag-aalab ang kanyang pagmamahal sa bayan at sa masang kanyang pinaglingkuran. Hindi ito naging hadlang para sa kanya upang aktibong lumahok sa laban ng mga Makabayang Bikolano sa US-RP Balikatan military exercises noong 2009. Kanyang pinangunahan ang laban ng mamamayang Bikolano bilang convenor ng BAN-Balikatan, isang panrehiyong alyansa na tumututol sa panghihimasok sa bansa ng mga US troops at nagtatanggol sa ating soberanya. Sa pagitan ng mga chemotherapy sessions, ang makabayan at anti-imperyalistang si Jo Bisuña ay nakikitang nagsasalita at naninindigan sa mga fora, symposia at iba pang mga pagtitipon sa mga cafe, restaurant, simbahan at mga eskwelahan upang himukin ang mamamayang Bikolano na lumahok sa mga kilos-protesta na bumuhos sa mga lansangan sa iba't ibang panig ng Bikol. Ang kagyat na tagumpay na nakamit sa paglaban sa US-RP Balikatan exercises sa Bikol, na pansamanta-lang napaatras noong Abril 2009 dahil sa dambuhalang mga protesta ng mga Bikolano, ay nag-dulot din sa kanya ng mataas na morale upang ituloy ang pakikibaka sa mga lansangan at maging ang paglaban sa kanyang karamdaman. Labis ang kanyang pagnanais na madugtungan pa ang kanyang buhay upang mai- pagpatuloy ang pakikibaka laban sa papatinding kahirapan at kawalang-hustisya sa ating lipunan. Ang huling mga taon ng kanyang buhay ang naging rurok ng kanyang tatlong dekadang aktibong pakiki- sangkot sa mga usaping-pambayan at sa masikhay na paglilingkod sa sambayanan. Mas higit ang kanyang naging determinasyon sa pakikibaka. *MAKABAYANG GURO AT LIDER-UNYON* Kanyang iminulat ang isipan ng kanyang mga mag-aaral sa pagpapahalaga sa kapwa at sa bayan; at kanyang pinagsikapang mapalahok ang kapwa niya mga guro at kawani upang ipaglaban ang kanilang mga karapatan sa pagpapataas ng sweldo at pagkakamit ng iba pang mga benepisyo. Noong taong 1983, nagsimula ang kanyang aktibong paglahok sa pagmumulat, pag-oorganisa at pagpa-pakilos sa mga kapwa niya guro, hindi lamang sa mga eskwelahan na kanyang pinagtatrabahuhan, kundi sa labas pa nito. Kasabay niya ang daan-daan pang mga guro sa pagtatayo ng iba pang mga unyon sa mga eskwelahan at sa paglalatag ng mga chapter ng Bicol Concerned Teachers sa iba't ibang prubinsya. Sa elektoral na pakikibaka, aktibo siyang nakalahok sa pagsusulong ng karapatan ng mga guro para sa representasyon sa Kongreso. At nitong huling eleksyon, isa siya sa magigiting na nominees ng ACT partylist. Bago pa nito, buong dedikasyon niyang inialay ang kanyang panahon at lakas upang mai-taguyod ang pagiging makabayan at maisulong ang pulitika ng pagbabago. *ARTISTA AT MANUNULAT PARA SA SAMBAYANAN* Simula pa noong dekada'80, ang gawaing pangkultura ay tunay na malapit sa kanyang puso. Pagkat likas sa kanya ang talento sa pagsusulat, pagkanta at pagtanghal sa entablado, mahusay niya itong ginamit na instrumento upang abutin ang masa. Hindi siya nagpakasapat sa "art for art’s sake", sinikap niyang itransporma ang kanyang sining para makapaglingkod sa sambayanan. Isang intelektwal na tumungo sa masa upang mailarawan sa kanyang sining at pagsusulat ang hikahos nilang kalagayan, at sa paraang ito marami siyang namulat at napakilos para sa hangaring baguhin ang kalagayan ng masang api at pinagsasamantalahan sa lipunan. Sa kanyang masining na paraan sinikap niyang mag-ambag para sa pagpawi ng kaapihan, kamangma-ngan at kawalang-hustisya sa lipunan. Katulad ng marami sa atin, inasam niya ang pagkakamit ng masagana at malayang bukas para sa susunod na henerasyon. Taong 1987, isa siya sa mga nagpursigi upang mabuo at makoordina ang isang panrehiyong network ng mga makabayang artista, manunulat, musikero, komposer, visual artists at iba pang art enthusiasts. Mula noon, umusbong at namulaklak ang makabayang sining at panitikan hindi na lamang sa mga eskwelahan, kundi sa maraming mga komunidad ng mga magsasaka, mangingisda at maralita-sa-lunsod. At kanilang naging tanghalan o entablado ang mga kalsada, palengke, at mga terminal sa iba't ibang panig ng Bikol. Bandang 2004, nang siya ay naimbitahan sa isang pambansang kumperensya ng Artista at Manunulat para sa Sambayanan (ARMAS), labis ang kanyang kagalakan na makipagtalakayan kaugnay sa kanyang mga karanasan sa gawaing pangkultura, sa kakanyahan ng kulturang Bikolnon at sa taglay na diwang mapanlaban ng mga Bikolano. Kasabay ng iba pang mga makabayang artista, puspusan niyang itina-guyod ang pagpapalaganap ng pangmasa, syentipiko at pambansang kultura. Mula pa noong huling bahagi ng dekada'80, tuwing Semana Santa naging tradisyon na ng mga grupong pangkulturang kanyang nabuo o na-inspira, na gawing socially-relevant ang Via-Cruxis (Kalbaryo) na itinanghal sa mga lansangan ng Bikol. Napalahok dito ang paparaming artistang naghangad na maimulat ang mamamayang Bikolano sa kanilang kalagayang naghihirap, inaapi at inaabuso ng mga makapangya-rihan sa lipunan. Dahil sa kanyang napakahalagang kontribusyon sa gawaing pangkultura, nananatiling buhay at maka-buluhan ang gawaing pangkultura sa hanay ng mga kabataan, intelektwal, at maging ng mga propes-yunal na manunulat at artista sa Bikol. Ang alaala ni Kasamang Jo Bisuña ay magsisilbing inspirasyon para sa bagong henerasyon, upang determinadong ipagpatuloy ang kanyang mga nasimulan. Sa muli, ipinapaabot ng NDF-Bicol at ng lahat ng rebolusyonaryong pwersa sa Bikol ang taas-kamaong pagpupugay sa alaala ni Kasamang Jo Bisuña. Mahusay na guro at manggagawang pangkultura na nag-alay ng kanyang talino at lakas para sa sambayanan! Ka Greg Bañares NDF-Bicol Spokesperson

















		x LADAWAN ni Vince Fajardo Casilihan matinabang tabang sa nangangaipuhan madaling hanapon kung gustong makaulay kasurog pag binalgar ang derechos humanos yaon ang pagmamakulog sa namamanwaan talento asin pokus sa trabaho dedikasyon sa gabos na guibo maboot asin mapinadaba sa pag-iriba hararom ang paninindugan sa kultura ladawan ka ning sarong lider aktibista parasurat,parakanta asin an kaisipang militansya ladawan ka ning sarong ina nagpadaba sa aki asin pag-iriba gabos na klase ning tawo, madaling ranihan asin kaulay ulay. ladawan ka ning katatagan sa hamon kang problemang kinakaatubang dae ka nagsuko hasta hurihan hawak lang ang buminigay dae ang kaisipang palaban. ika an ladawan na pwedeng pagirokan nin mga bagong kaisipan para sa kagabsan saro kang ladawan, sa panahon kaining krisis na urualdaw samong kinakaatubang.
Bonifacio Ilagan Concerned Artists of the Philippines

Jo Ortega Co teacher and union leader ffom La Consolacion College-Iriga City

Babes Jimenez Ampuan President, Mariners Polytechnic Colleges Foundation
Vince Casilihan Spokesperson, KARAPATAN - Bikol



Jing Dolot Bayan-Sorsogon	Gervi Kabataan		Frank Penones Kabulig Writers


NANAY JO ( Jocelyn A. Bisuna) Paalam. . . .. .. ni Vince Casilihan Nanay kung ikaw ay tawagin sa iba naman ay Maam ang taguri ano man ang tawag sa iyo di lilipas ang mga tulong mo. sa aming mga kanta tula na isinaletra kilos at galaw sa entablado ikaw ay laging nagtuturo. ikaw na lider ng kababaihan guro at masasandigan di ka nagaatubiling tulungan mga taong nangangailangan, ikaw ay isang ehemplo sa kapwa babae mo sa bahay bilang ina sa labas naman bilang kasama. kay raming nalungkot sa paglisan pero hindi ang tatak na naiwan iyong kagandahan at kababaang loob palagiang naririyan. nominado ka sa ACT teachers partylist lider ng Ban Balikatan, maging ilang taong kumakatawan sa kaboronyogan. isa kang mangaawit, manunula ina at ama sa mga anak nya, kasama at kaibigan kahuntahan na laging naririyan. palaban ka sa lahat ng antas di sumusuko sa ano man laban ilang beses mang niraid ang tahanan di man lang pinanghinaan. lumalaban para sa karapatan tuloy tuloy mula kolehiyo hanggang ikaw ay magturo sa mamamayang bikolano. ginupo ka man ng cancer sa suso ito'y di nagpahina sa paglaban mo sa mga isyu at simposia palagi ka paring nangunguna. hindi pinahinto ng sakit mo ang paghihina ng iyong katawan maging sa mga caravan ikaw ay laging naririyan. nagmamasid at nagpupuna sa mga napapansing di tugma kung kayat mas napapanday ang ating mga aktibidad. di ka man nakilala ng ilan ang iyong tinig naman ay naririyan awit at tulang naisalarawan buhay ng sambayanan. marami ang lumuha sa iyong pagkawala subalit ang mga ala ala di ito mawawala. kaming iyong anak anakan minsan ay pakainin sa iyong tahanan tayoy nagsasayahan sa mga palihan at atin itong itatanghal kahit tayo lamang. alam namin ang iyong pagkawala malaki ang iyong naipunla dahil sa iyong dalisay na paglahok para pambansang pagbabago. kami man ay iyong iniwan lahat kami ay nagpupugay pinakamataas na parangal sa iyong magiting na buhay.		x LAMAY ni Vince Casilihan kung kailan may namamatay doon naman nagkakaugnay mga sinaunang aktibista at bagong sibol nagkikita. ito ba ang panahon upang isat isay magtipon tipon. mula malalayong lugar noon ay kaagapay sa lamay ng nahimlay ito'y pagsasamasama mga karanasan noon kwentuhan na lang ngayon pero ang pagiging palaban di mawawala at palagiang naririyan. ito ang napapansin ko sa bawat pagkikita ng sinauna at bago lamay ng nahimlay ito ang recuerdo. ------------------------- KABILUGAN NG BUWAN ni Vince Fajardo Casilihan NANAY JO huling araw ng iyong lamay ng iyong hiram na buhay kabilugan ng buwan ang sa amin ay sumilay ala ala na lamang ng matingkad mong buhay pakikilaban sa karapatan ng kababaihan iyong laging sambit ng mga guro na iyong minahal mga kabataan na iyong naturuan mga katutubong pinagsilbihan tinayo mo ang isang paaralan dunong bikol para sa mga aeta sa malalayong kabundukan modelo ka ng kapwa mo guro dahil sa prinsipyong bitbit mo ayaw ng may naaapi at niyuyurakan ang karapatan. pinatunayan na ang pagkakaisa at pagbubuo ng unyon maraming nakinabang lalong lalo sa kapwa mga kaguruan, lumakop ang ingay sa ibat ibang bayan kailangang mag organisa paramihin ang bawat isa at doon nag simula ang BCTA. susing tagapagtatag ng ACT teachers at naging 3rd nominnee nito na nagtatangol sa kagalingan at dedikasyon sa paggampan buong puso ay naririyan. ika'y makata at mandirigma mangagawang pangkultura, ina at nanay ang taguri ng karamihan aktibista,organisador at militanteng guro ikaw na tumindig upang ipakilala ang papel ng kababaihan sa sosyodad na di maging ngimi sa kanino man. di ka sumuko sa pakikilaban lalong lalo na sa gobyernong gahaman kahit may kanser, patuloy na gumampan sa gawaing ayaw mong iwan sapagkat ang sabi mo'y hindi kailanman pwedeng talikuran ang pagsisilbi sa sambayan kahit karamdaman ang hahadlang. sa pakikipagbuno sa laban ng kanser di ka nakitaan ng panghihina ng isipan ginupo man ang iyong katawan ng kanser ngunit ang isip mong palaban di kayang alisin sa iyong isipan. malaking kawalan at pambihira ang iyong iniwan sa amin upang magpursigi at lalong magparami upang magapi ang kalaban sa uri.


Teatro Budyong	Jariz Vida Bayan Muna-Camarines Sur		Nikka Bisuna Youngest daughter of Jo

==


Dr. Ira Bisuña Eldest daughter of Jo

UNITED CHURCH OF CHRIST IN THE PHILIPPINES NORTH BICOL CONFERENCE (UCCP-NBC) Ang United Church of Christ in the Philippines-North Bicol Conference, sa pamamagitan ng Opisina ng Deputy Conference Ministry ay nagpapaabot ng pakikiramay sa pamilya ni Kas. Jo Bisuna sa kanyang pagbabalik sa kaharian ng kanyang Manlilikha . Naniniwala kami na sa kabila ng kanyang matinding paghihirap mula sa kanyang sakit, maalala natin siya bilang isang matapang, makatuwiran, masigasig at masipag na guro ng pakikibaka para sa pagbabago. Naging kaisa siya ng aming simbahan sa maraming labanang anti-diktadura noong panahon ng Batas Militar ng Diktadurang US-Marcos. Isa siyang masigasig na organisador , taga-pagturo at propagandista sa hanay ng panggitnang pwersa. Isa ako san a-impluwensyahan niya at nagging inspirasyon siya ng maraming Taong-Simbahan . Nagtuloy-tuloy ito hanggang sa pagbagsak ng Dikatadurang US-Marcos. Hindi sa pagbagsak ng rehimeng US-Marcos nagwakas ang kanyang pakikilahok sa pakikibakang masa, sa katunayan, sapagdaan ng ilan pang panguluhan siya’y aming nakasama. Maituturing nating isa siyang haligi ng pambansa-demokratikong pakikibaka na di natinag kahit sa panahon ng kaguluhan at pagkakamali ng mga organisasyon. Natatandaan ko pa nga ng minsan ko siyang makasama sa protestang rehiyunal laban sa BALIKATAN na pinangunahan ng Bicol Alliance for Nacionalism Against Balikatan o BAN-Balikatan. Naawa ako sa kanyang kalagayan sapagkat siya noon ay nagsisimula ng mag-chemotheraphy at halata mo ang mahinangpangagatawan ngunit siya ay nananatiling bahagi nito para ilantad at palayasin sa Bicol ang mga imperialistang pwersang armado ng Kano. Kahit sa pagitang ng mga aktibidad siya’y tumitigil dahil sa pagsusuka, nagawa parin niyang ipagpatuloy ang kanyang pakikilahok sa protesta. Sa aking pagkakatanda, siya ang naitalang Secretary-General ng BAN-BALIKATAN. Kahanga-hanga ang kanyang paninindigan kaya kahit sa kanyang paglisan mananatili siya sa aming mga puso at isipan. Ang mga aral niya ay magsisilbing lakas ng aming paglaban sa pwersa ng kaaway. Kung paano ka nagging halimbawa hanggang sa huling yugto ng buhay, ang pagiging tapat sa masang mamamayan, ito ang landas na aming tatahakin tungo sa tagumpay n gating Uri Ito ang aming samo’t dalangin sa Ama ng kasaysayan, sa Anak na nakikibaka sa lahat ng anyo ng kasamaan sa sandaigdaigan at sa Ispiritu ni Kristong Mapagpalaya,sumaatin nawa ang isang kumunidad na tunay na Malaya, demokratiko, mapayapa at masagana para sa lahat. Amen. Rev. Dan San Andres Deputy Conference Minister


		Deo Voce Singers
		Dr. Elmer Jose "Ejam" A. Meceda





		x JO BISUNA: MANGGAGAWANG PANGKULTURA, GURO, INA Iskrip ng Parangal kay Jocelyn Alarcon Bisuna (1957-2011) Sa Panulat at Direksyon ni Buboy Aguay Ang entablado kaliwang gilid ay ang mukha ni Jo at sa kabila naman ay isang bakanteng tela na pipintahan ng mga naimbitang mga mangagawang sining-biswal. May LCD projector sa kaliwang ibabang bahagi ng entablado para sa mga multimidyang pagtatanghal. UNANG BAHAGI: SI JO BILANG GURO Musikang malumanay na likha ni Ira, sasabayan ng malikhaing sayaw ni Mar at tula ni Buboy. TAGSIBOL ( Tula ni Buboy, Malikhaing Galaw ni Mar) Buboy Ina ang nagpapasiya ng binhing inilalagak sa sinapupunan. Anak ang nagtatakda ng kanyang pagluwal sa mundong ito. Tulad ni Jo Iniluwal siyang walang hudyat Walang paghihintay Walang paghihirap Dahil iniluwal siyang bigla Sa isang malakas na hilab Habang ang kanyang ina Ay naglalakad sa sala ng kanilang bahay Sa isang iglap Napaupo ang kanyang ina At tila isang himalang lumabas Ang sanggol na babae sa sahig Ng kanilang bahay. Iniluwal siya sa gitna nating lahat Bilang isang guro Tagapanday ng isipan Huwaran ng lipunan Iniluwal siyang nagturo Sa kanyang mga ka-guro At mga estudyante Ng isang leksyon ng buhay Na lumaya ang sarili Magpalaya ng iba Nang lumaya ang buong bayan. Mensahe mula kay Bonifacio “Boni” Ilagan Voiced Over: Vince: Sino ang Teatro Budyong kay Jo? Pangkulturang Bilang ng Teatro Budyong Mensahe ng Kasamahang Guro sa LACO Mensahe ng Estudyante sa LACO Mensahe mula sa ACT Teachers Partylist WALANG KAHALILI ANG MAAAMONG SALITA ( Tula ni Buboy, Malikhaing Galaw ni Mar) Buboy Sa lipunang pinagsamantalahan Ang paarala’y may pagsasamantala rin May udyok ng kompetisyon May hamon ng dibisyon May makauring pananaw Ngunit hindi ang silid- aralang Hinabi niya ng maaamong salita Mga matang may tanong sa kawalan Ng laman ng tiyan Ng tatay na manggagawa Ng magulang na magsasaka Ng bayang pahinante Ng sariling bansa Ng bansang inaagaw ng ibang bansa Ang lahat ng pagmumulat Ay maamo ring pag-uulat Ng tunay na kalagayan ng lipunan Kung ano ang uri at kung sino ang api Kung bakit may mahirap At paanong may patuloy na api Dahil aniya’y ang lipunan ay may-aral Ang totoong paaralan ay ang karanasan Ang matuwid na aklat ay ang kasaysayan ng bayan At walang tama’t maling sagot na minamarkahan Dahil ang totoong pagkatuto ay nasa pagsusuri Ang walang pagsusuri ay walang karapatang magsalita At iya’y mga binhing kanyang naitanim Sa maaamong mga salita. Dahil walang kahalili ang maamong salita. Mensahe ng Probinsiya (iba pang tagapagsalita mula sa probinsya) Voiced Over: Vince: Paglalagom ng pagiging guro ni Jo. IKALAWANG BAHAGI: SI JO BILANG ISANG MANGGAGAWANG PANGKULTURA Mensahe ng ARTIST, Inc. via SKYPE (video na ito mula kala Rica) Mensahe ng Kabulig at mga alay na tula Mensahe ng Bugkos at pangkulturang bilang ng Bugkos Mensahe ng Kaboronyogan at mga alay na bilang ng Kaboronyogan (Huling kanta: Martsa ng Manggagawang Pangkultura) Voiced Over: Vince: Paglalagom ng buhay ni Jo bilang manggagawang pangkultura IKATLONG BAHAGI: SI JO BILANG ISANG INA, ANAK AT KAPATID Mensahe ni Lola Adela Mensahe ng kapatid ni Jimbo UNEP Choir: Bahay at Anak (3 Awit) Mensahe ni Nika Mensahe ni Ira Awit: Gisi An Bado ko (Sonny Bance) Isang bilang na alay sa pamilya ni Jo Habang nangyayari ito ay inilalagay isa-isa ang mga simbolo ng pakikibaka ni Jo sa Kanser KAY NANAY SA GITNA NG UNOS ( Tula ni Buboy, Malikhaing Galaw ni Mar) Tutulaang muli kita ngayon Gaya nang kung paano kahapon At noong nakaraang tagsibol Noong matalim ang mga dahat habang binabagtas natin Ang mga sukal ng lungsod at mga gubat. Kahit na naging heringilya ang mga talahib. Tutulaang muli kita ngayon Gaya nang kung paano kahapon At noong may paso ang tag araw Noong ginintuan ang mga butil ng palay Gaano man kaunti ang natitirang butil Sa hapag ng mga magbubukid Kahit na naging mga tableta’t kapsula Ang mga butil na nagdurugtong ng hininga. Tutulaang muli kita ngayon Gaya ng kahapon At noong nakaraang taglagas Noong napipigtal ang mga dahon ng gubat Sinasamantala ng panahon ang karupukan Ng mga tangkay o ang paghinog ng anak Kahit na napakahaba ng mga napipigtal na pahina Sa kalendaryo ng nalalagas na balat sa dibdib Sa kalendaryo ng nilalanggas na balat sa dibdib. Tutulaang muli kita ngayon Gaya ng kung paano kahapon At noong nakaraang taglamig Noong may lambing ang umaga ng Disyembre At ang haplos ng tubig-batis ay nagpapakilig Sa kalamnang matikas at matatag na bisig Kahit na ang panginginig, daing, sakit ay Ay tila kakambal ng hininga at nanggagaling sa sarili. Tutulaang muli kita ngayon Higit kailanpaman Dahil naniniwala akong may hele ng duyan Ang tula ng isang kaibigan May tapik sa balikat at may mariing tangan Ang mga bantas at taludturan Higit sa lahat unawa ko ang tigib mong pagsakit Na hindi nila kailanman makikita sa mga pelikula Ng xray kung paano ka umiral at nagwagi Sa mga araw at gabing walay ang anak Kinukumusta ang masa sa mga tanaw Hinahaplos ang unan sa mga nalagas na kasama At kung paano ka nakibaka kahapon Kaya naririnig mong tinutulaan pa kita ngayon. Tutulaang muli kita ngayon Bukas at sa mga daratal pang araw Dahil hindi nauubos ang pamumulaklak ng salita Sa isang kaibigan, kasama at sa isang Nanay na katulad mo. Mensahe ng Rehiyon Voiced Over: Vince: Paglalagom ng buhay ni Jo bilang isang ina. IKAAPAT NA BAHAGI: ANG IDEOLOHIYA NI JO AT PAKIKIBAKA SA KANSER (Eerie Music: Alleluia) Ipapakita ang isang video clip na kumakanta si Jo at si Mar naman may malikhaing galaw ng pagkanta, pagtuturo, pakikibaka at pagsusulat. May apat na militar na nakapalibot sa kanya at may kani-kanyang adlib tungkol sa panggigipit at pananakot. Mensahe ni Dr. Ira Bisuna. Pagpapalabas ng mga video clips at mga litrato ng buhay ni Jo hanggang sa kanyang pagkakasakit. Awit: Ira “Paalam” Isasayaw ni Mar ang pag-aalis ng talukbong sa hospital bed na nasa entablado at mula roon ay hihilahin niya ang pulang tela samantalang ang buong pamilya at malapit na kaibigan ni Jo ay umaakyat ng entablado at hahawak sa telang ibibigay ni Mar. Magpapatuloy si Mar sa pagsayaw pababa sa entablado at patuloy na umiikot sa mga manonood upang iaabot ang pulang tela. Nangyayari ito habang patuloy ang tula ni Buboy. ANG KABAONG KO’Y PALAMUTI LAMANG ( Tula ni Buboy, Malikhaing Galaw ni Mar) Buboy Kung sa pagmamahal magmumula Kaya’t bangkay koy ihulid ninyo Sa malambot na himlayan Salamat mga anak Sa pag-aalalang naromroman ninyo Ang Nanay lalo na sa gabing Kubli ang buwan at aandap andap ang mga tala Pasensya na’t nabulabog ang inyong himbing. Kung sikapin ninyong may salamin itong kaban At silip nyo ang mukha kong nahihimlay Baka masinop ring maaninag Ang ngiti kong tila huwad Pasensiya na’t nanigas na ang kalamnan Itono na lamang ang isipan sa nakaraan Kung kailan sariwa ang yakap at ngiti Usapan at salosalo, pagpuna’t Pag-aaral,pakikibaka’t pakikipamuhay Ako’y umaasang didiligin ninyo Ang mga binhing aking itinanim. Kung sikapin ninyo mga kaibigan at kasama Katuwang sa pagpanday yaong pangarap Nating lipunang malaya Sa pagbuhat ng aking kabaong Ay bumigat sa inyong braso’t Tila ako’y may hirap pang inaalay Pasensiya na’t ang bigat ko’y Bumagsak na’t di ko na maitukod itong lakas Ito’y hindi pahimakas manapa’y paalala Buong lakas, buong tatag, buong buhay Ako’y laging nakibaka. Kung sa hantungan ko’y masikap nyo Na ilagak sa marmol man o sa bato Walang tutol kong tatanggapin Itong parangal na habilin Ngunit higit kong tagubilin Binhi ng paglayang aking itinanim Dahil sa lipunang ito’y hindi lahat pinapalad Na mahimlay ng tahimik at maalayan ng bulaklak Higit na mainam mahanap nyo ang libingan Ng marami sa ating walang habas na pinaslang Sa kanilang mga puntod o kinatay na laman May binhi rin at may aral ng pagkilos sa lipunan Diligin nyo’t magpatuloy sa pagsilbi Sa masang tanging bayani May bukang liwayway na sa bundok ay ngingiti Pulang pulang bulaklak ang titingkad sa binhi Pitasin nyo ang isang tangkay at ialay sa sarili Huwag sa aking pumanaw na’t iniwan na ang sarili Pagka’t itong kabaong ko’y isa lamang palamuti. Walang talo sa masang pinagsisilbihang walang humpay Maging itong bangkay ay bantayog ng tagumpay. Awit: Tumindig Ka old kabo Sa pangunguna ng Kaboronyogan ay kakantahin ang Sumulong ka o Kabataan* at Ang Masa na nasa militanteng stance ang lahat.* *WAKAS*
Tanikala

▲ Buboy Aguay and Mar ▼
























Kabulig Writers presentation	Jo with Kaboronyogan Cultural Netwok		Mother of Jo Bisuña
**

Home

► Send us your feedback ◄